تأثیر گفتمان شهادت بر ساخت هویت ملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

10.22034/sej.2021.1899581.1242

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش گفتمان ایثار و شهادت در ساخت هویت ملی، در چارچوب تحلیل گفتمان بود. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و نتایج حاکی از آن است که جامعه‌‌پذیری سیاسی نسل جدید راه حل بحران هویت می‌باشد و گفتمان ایثار و شهادت، در فرایند جامعه‌‌پذیری امکان بیشتری در ساخت هویت ملی فراهم آورده است. از سوی دیگر در نتیجه غیریت‌‌سازی این گفتمان، رویکرد مقاومت در مقابل ستم‌‌پیشگان و مستکبران، شکل می‌‌گیرد. بدین ترتیب از طریق بازنمایی هویت برآمده از گفتمان شهادت، افراد و جماعت‌‌هایی که احساس می‌‌کنند در موقعیت ستم‌دیدگی قرار دارند، از خود مقاومت نشان داده و به ستیز یا رقابت با ستمگران می‌‌پردازند. مبارزان و مجاهدان مسلمان از طریق این گفتمان و برجسته ساختن برخی سازه‌‌ها و لایه‌‌های هویت برآمده از آن و با نشان دادن تمایزات خود، به نوعی غیریت‌سازی مبادرت ورزند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Impact of Martyrdom Discourse on the Formation of National Identity

نویسندگان [English]

  • Reza Parizad 1
  • Seyed Javad Hashemi Monfared 2
1 Assistant Professor, Department of Political Science, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
چکیده [English]

The purpose of the present study is to analyze the effect of altruism and martyrdom discourse on the formation of national identity, within the framework of discourse analysis. The method of study is descriptive analysis and the results indicate that the political socialization of the new generation is the solution to identity crisis; and the discourse of altruism and martyrdom has provided the process of socialization with more potential to form national identity. On the other hand, as a result of otherness of this discourse, a resistance approach against the oppressors and dominators is formed. Therefore, those who feel oppressed show resistance by reflecting their identity out of martyrdom discourse and hence fight against or compete with the oppressors. Using this discourse and highlighting some structures and layers of identity coming out of that and by showing the perceived distinctions, Muslim fighters launch a sort of antagonism.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Martyrdom Discourse
  • National Identity
  • Resistance Identity
  • Discourse Theory
  • Laclau and Mouffe’s Theory of Discourse
  • Altruism Discourse
قرآن کریم.
آشورى، داریوش (1384). هویت ملى و پروژه ملت‏سازى. مدرسه، شماره 20.
آهنگر، عباسعلی؛ سلطانی، علی‌‌اصغر؛ خوشخونژاد، امیرعلی (1393). تحلیل گفتمانی انشقاق جریان اصول‌‌گرا به خرده گفتمان‌‌های جبهه پایداری و جبهه متحد اصول‌‌گرایی در انتخابات 1390.پژوهش‌های زبان‌‌شناسی، سال ششم، شماره اول.
بشیریه، حسین (1376). جامعه‏شناسى سیاسى. تهران: نشر نى، چاپ سوم.
بهرام‌پور، شعبانعلی (1379). درآمدی بر تحلیل گفتمان. در: محمدرضا تاجیک، گفتمان و تحلیل گفتمانی (مجموعه مقالات). تهران: فرهنگ گفتمان.
بیل، جیمز (1367). جنگ، انقلاب و روحیه؛ بازشناسی جنبه‌‌های دفاع و تجاوز. تهران: دبیرخانه کنفرانس بین‌المللی تجاوز و دفاع.
بیلیس، جان و همکاران (1373). استراتژی معاصر. ترجمه هوشمند میرفخرایی. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌‌المللی.
چیت‏ساز قمى، محمدجواد (1383). هویت دینى جوانان در ایران. در: هویت در ایران. به کوشش على‏اکبر علیخانى. تهران: پژوهشکده علوم انسانى و اجتماعى جهاد دانشگاهى.
حاجتی، احمدرضا (1381). عصر امام خمینی. قم: بوستان کتاب.
حاجیانی، ابراهیم (1379). تحلیل جامعه‌‌شناختی هویت ملی در ایران و طرح چند فرضیه. مطالعات ملی، سال دوم، شماره 5.
خلجی، عباس (1386). ناسازه‌‌های نظری و ناکامی سیاسی گفتمان اصلاح‌‌طلبی (1384-1376). رساله دکتری، گروه علوم سیاسی. دانشگاه تهران.
خمینی، روح‌الله (1379). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ج2-1، 4، 15، 16-17، 13.
خوش‌‌چهره، محمد؛ حبیبی، نیک‌‌بخش (1391). اصول پایه‌‌ای و عناصر کلیدی الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت از منظر اسناد فرادستی نظام جمهوری اسلامی ایران.راهبرد، سال 21، شماره 62.
دهخدا، علی‌‌اکبر (1372). لغت‌‌نامه. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ج3.
رضایى میرقائد، محسن؛ مبینى دهکردى، علی (1385). ایران آینده در افق چشم‏انداز. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، سازمان چاپ و انتشارات.
سلطانی، سید علی‌‌اصغر (1384). قدرت، گفتمان و زبان (سازوکارهای جریان قدرت در جمهوری اسلامی ایران). تهران: نشر نی.
سند چشم‌‌انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران.
طباطبایی، سید محمدحسین (1367). ترجمه المیزان. قم: بنیاد علمی و فرهنگی علامه طباطبایی، ج14.
عمید، حسن (1363). فرهنگ عمید. تهران: چاپخانه سپهر.
غفاری هشجین، زاهد و همکاران (1389). مؤلفه‌‌های اساسی گفتمان ایثار و شهادت در انقلاب اسلامی. مطالعات انقلاب اسلامی، سال هفتم، شماره 23.
فارسون، سمیح (1379). فرهنگ سیاسى در جمهورى اسلامى ایران. ترجمه معصومه خالقى. تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
قرشی، سیدعلی‌اکبر (1371). قاموس قرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ ششم، ج7.
کاستلز، مانوئل (1380). عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ (قدرت هویت). ترجمه حسن چاوشیان. تهران: طرح نو، ج2، 24.
متقی، ابراهیم؛ کریمی، مصطفی (1392). بررسی مفهوم شهادت در دوران دفاع مقدس با رویکرد تحلیل گفتمان. پژوهشنامه دفاع مقدس، سال دوم، شماره 6.
مطهری، مرتضی (1367). قیام و انقلاب مهدی. قم: صدرا.
هوارث، دیوید (1379). نظریه گفتمان. ترجمه امیرمحمد حاجی یوسفی. در: محمدرضا تاجیک، گفتمان و تحلیل گفتمانی (مجموعه مقالات). تهران: فرهنگ گفتمان.
ون دایک، تئون. ای. [تون آدریانوس فان دایک] (1389). مطالعاتی در تحلیل گفتمان (از دستور متن تا گفتمان‌‌کاوی انتقادی). گروه مترجمان. تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌‌ها، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ سوم.
یورگنسن، ماریان؛ فیلیپس، لوئیز (1389). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمه هادی جلیلی. تهران:
نشر نی.