نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهرضا، شهرضا، ایران

2 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهرضا، شهرضا، ایران

3 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهرضا، شهرضا، ایران.

10.22034/sej.2020.1900656.1244

چکیده

هدف پژوهش حاضر مقایسه مواضع سیاسی دو رویکرد اصولگرایی و اصلاح‌طلبی در جمهوری اسلامی ایران بود. در این راستا و با روش توصیفی- تاریخی و با استمداد از نظریه گفتمان لاکلا و موفه به عنوان چارچوب نظری پژوهش، دیدگاه‌های سیاسی دو رویکرد اصولگرایی و اصلاح‌طلبی مورد واکاوی و مقایسه قرار گرفت. نتایج پژوهش حاکی از آنست که هویت‌‌ها، غیریت‌ها و رقابت‌ها در منظومه فکری اصولگرایان، حول مفهوم بنیادینی به نام «ولایت» شکل می‌‌گیرد و آنها متاثر از این بینش، به مشروعیت از بالا و یک سیستم سیاسی نسبتاً بسته اعتقاد دارند اما متاثر از اینکه در منظومه فکری اصلاح‌‌طلبان، «مردم» نقش دال مرکزی را بازی می‌‌کنند، آنها به مشروعیت از پایین و یک سیستم سیاسی باز معتقدند و هر کدام از این رویکردها به منظور هژمون کردن خود در عرصه سیاسی، تلاش در برجسته‌‌سازی نظام معنایی خود و بالتبع ساختارشکنی و به حاشیه راندن نظام معنایی رقیب دارند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Comparison between the Politics of Conservatism and Reformism in the Islamic Republic of Iran

نویسندگان [English]

  • Karim Ghasemi 1
  • Mohammadraza Aghareb parast 2
  • Esmaeil Shafiee 3

1 PhD Student, Political Science, Department of Political Science, Islamic Azad University, Shahreza Branch, Shahreza, Iran.

2 Assistant Professor, Department of Political Science, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Shahreza Branch, Shahreza, Iran

3 Assistant Professor, Department of Political Science, Islamic Azad University, Shahreza Branch, Shahreza, Iran.

چکیده [English]

The purpose of the present study is to compare the policies of two political approaches in the Islamic Republic of Iran known as conservatism and reformism. To this aim, using the descriptive-historical method and Laclau and Mouffe’s discourse theory as the theoretical framework of the study, it was attempted to comparatively delve deep into the policies of conservatism and reformism in Iran. The results indicate that the identities and competitions in the intellectual framework of conservatism rely upon a fundamental concept known as “Willayat” (guardianship) so under the influence of this perception, they believe in the legitimacy of the establishment and a rather conservative political system. However, in the intellectual system of reformism, “people” have a central role as the reformists believe in the legitimacy of people and an open political system. Each of the above approaches attempt to have hegemony in the political realm, highlight their meaningful system, deconstruct, and marginalize their rival.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Conservatism
  • Reformism
  • Willayat (Guardianship)
  • people
  • Politics

ابوالحمد، عبدالحمید (1370). مبانی علم سیاست. تهران: انتشارات توس.

ازغندی، علیرضا (1386). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: نشر قومس، چاپ چهارم.

بایسته‌های توسعه سیاسی در تفکر اصلاح‌طلبان چیست؟ خبرگزاری تسنیم، 7 مرداد 1394، قابل دسترس در:

https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/05/07/813918/

برنامه اصلاح‌طلبان برای انتخابات آینده «دوقطبیسازی» جامعه است. خبرگزاری رسا، 11 آبان 1398، قابل دسترس در:  https://rasanews.ir/fa/news/625668/

بشیریه، حسین (1389). موانع توسعه سیاسی در ایران. تهران: گام نو، چاپ هشتم.

تفاوت اصول‌گرایی و اصلاح‌طلبی دقیقا در چیست؟ خبرگزاری خبر آنلاین، 6 آذر 1393، قابل دسترس در:

http://www.khabaronline.ir/amp/387379

جوادی آملی، عبدالله (1393). ولایت فقیه، ولایت فقاهت و عدالت. قم: مرکز نشر اسراء، چاپ شانزدهم.

حقیقت، سیدصادق (1394). روش‌شناسی علوم سیاسی. قم: انتشارات دانشگاه مفید.

حیدری، علی (1389).مقایسه گفتمان‌های بعد از انقلاب: اصول‌گرایی و اصلاح‌طلبی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران.

خاتمی، سیدمحمد (1380). مردم سالاری. با مقدمه سیدمحمدعلی ابطحی. تهران: انتشارات طرح نو.

دارابی، علی (1397). جریان‌شناسی سیاسی در ایران. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ نوزدهم.

دال، رابرت ا. (1389). درباره دموکراسی: سیر تحول و شرایط تحقق آن. ترجمه فیروز سالاریان. تهران: نشر چشمه.

دهقانی فیروزآبادی، سید جلال؛ رادفر، پیروزه (1388). الگوی صدور انقلاب در سیاست خارجی دولت نهم. دانش سیاسی، دوره 5، شماره 2: 123-150.

راهکارهای فعالان اصلاح‌طلب برای خروج از مشکلات. خبرگزاری ایرنا، 16 مرداد 1397، قابل دسترس در:

https://www.irna.ir/news/82994347

رویکرد اصلاح‌طلبانه نسبت به ولایت فقیه و منشاء مشروعیت و دامنه اختیارات او. تریبون زمانه، 2 اردیبهشت 1392، قابل دسترس در: https://www.tribunezamaneh.com/archives/21005

ریاحی، نوربخش (1387). نگرش حقوقی، تطبیق مدل‌های حاکمیت (تئوکراسی، دموکراسی، جمهوری اسلامی). یاسوج: چویل.

شفیعی، احمد (1380). تساهل و تسامح در کلام و سیره امام علی(ع). مربیان، شماره 2: 28-50.

شفیعی‌فر، محمد (1386). اصول‌گرایی و قانون اساسی. زمانه، شماره 55: 34-46.

عاصف، رضا (1387). احزاب و گروه‌های سیاسی ایران. تهران: دانشکده و پژوهشکده اطلاعات و امنیت، چاپ دوم.

عالم، عبدالرحمن (1373). بنیادهای علم سیاست. تهران: نشر نی.

عیوضی، محمدرحیم؛ هراتی، محمدجواد (1389). درآمدی تحلیلی بر انقلاب اسلامی ایران. قم: دفتر نشر معارف.

فولادی، محمد (1379). تساهل و تسامح از منظر دین. معرفت، شماره 35: 100-108.

قائمی‌طلب، محبوبه (1389). بررسی تطبیقی دو گفتمان اصلاح‌طلبی و اصول‌گرایی با تاکید بر سیاست خارجی (1376-1388). پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان.

قوام، سید عبدالعلی (1393).چالش‌های توسعه سیاسی. تهران: نشر قومس، چاپ هفتم.

مرتجی، حجت (1378). جناح‌های سیاسی در ایران امروز. با مقدمه صادق زیبا کلام. تهران: نقش و نگار، چاپ پنجم.

میرزایی، محمد (1392). تحلیل تقابل گفتمانی اصول‌گرایی و اصلاح‌طلبی در انتخابات دهم ریاست جمهوری از منظر تحلیل گفتمان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان.

میلتون ادوارد، مورلی؛ هینچ کلیف، پیتر (1385). بحران در خاورمیانه. ترجمه شهرزاد رستگار شریعت پناهی. تهران: نشر قومس.

نریمانی، سعید (1392). اباحه‌گری و عوامل ملی و فراملی آن را بشناسیم. پیام زن، شماره 260.

نصری، محسن (1393). ایران؛ دیروز، امروز، فردا، تحلیلی بر انقلاب اسلامی ایران. قم: دفتر نشر معارف.

نگاه رسانه‌های داخلی به تبعات اقتصادی و سیاسی لوایح FATF. خبرگزاری ایرنا، 4 دی 1398، قابل دسترس در:  https://www.irna.ir/news/83608036