تأملی بر مبانی سیاست خارجی و دفاعی جمهوری اسلامی ایران در اندیشه امام خمینی (ره)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

چکیده

بدون شک اندیشه های امام خمینی (ره) یکی از مهم ترین مبانی نظری سیاست خارجی و دفاعی جمهوری اسلامی ایران به حساب می آید. این مساله از یکسو متاثر از جایگاه منحصر به فرد حضرت امام (ره) به عنوان بنیانگذار انقلاب اسلامی و از سوی دیگر تاثیرگذاری این اندیشه ها در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و عمل سیاسی کارگزاران سیاسی و دفاعی آن می باشد. براین اساس، این مقاله با درک اهمیت شناخت مبانی اندیشه ای دیدگاه امام خمینی (ره) در حوزه سیاست خارجی و دفاعی جمهوری اسلامی ایران تلاش کرده است به این سوال پاسخ دهد که مهم ترین عناصر موثر در سیاست خارجی و دفاعی جمهوری اسلامی ایران در اندیشه امام خمینی (ره) کدامند؟ یافته های این پژوهش که با روشی توصیفی- تحلیلی انجام شده است نشان می دهدکه عناصر گفتمانی مانند پیوند دین و دولت، اصل دعوت، قاعده نفی سبیل، اصل تولی و تبری، تفکیک دار الاسلام از دار الکفر، حفظ مصلحت دولت اسلامی و تالیف قلوب در مفصل بندی ای که براساس اندیشه های امام خمینی (ره) در کنار یکدیگر قرار گرفته اند، اصول، اهداف و منافع ملی ایران در حوزه سیاست خارجی و دفاعی - مانند حفظ نظام، نه شرقی و نه غربی، آرمانگرایی فعالانه، صدور انقلاب و امت سازی، دیپلماسی جهاد، استراتژی بازدارندگی مردمی و... - را شکل داده اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Contemplative Look at Defense and Foreign Policy of Islamic Republic of Iran in the Eyes of Imam Khomeini (ra)

نویسنده [English]

  • مهدی جاودانی مقدم
استادیار، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
چکیده [English]

Undoubtedly, speculations of Imam Khomeini (ra) is regarded as one of the conceptual principles of defense and foreign policy of Islamic Republic of Iran. This, on one hand, is affected by unique status of Imam (ra) as founder of Islamic Revolution and on the other hand, these speculations affect the Constitution of Islamic Republic of Iran and political action of its defense and political agents. Based on this, this article by realizing important recognition of speculative principles of Imam’s vision in the area of Iran’s Islamic Republic defense and foreign policy has tried to respond to this question that what are the most important elements effective on defense and foreign policy of Islamic Republic of Iran in the eyes of Imam Khomeini (ra). Findings of this research obtained through analytic-descriptive method show that elements of discourse like the state-religion link, principle of invitation, rule of Nafy-e-Sabil (Rejecting the path), principle of friendship and immunity, separation of Dar Al-Islam and Dar Al-Kufr, safeguarding interests of the Islamic state and proximity of hearts are joined together based on speculations of Imam Khomeini (ra); principles, objectives and Iranian national interests such as maintaining the regime, neither the east nor the west, active idealism, revolution export, ummah building, diplomacy of jihad, democratically deterring strategy and…have been shaped within the realm of defense and foreign policy. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Defense policy
  • Foreign policy
  • Imam Khomeini (RA)
  • Islamic Republic of Iran

 

  1. ادیب زاده مجید. (1387) زبان، گفتمان و سیاست خارجی: دیالکتیک بازنمایی از غرب در جهان نمادین ایرانی، نشر اختران، تهران.
  1. امام خمینی، سیدروح الله. (1374) وصیتنامه سیاسی الهی امام خمینی (ره)، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
  2. امام خمینی، سیدروح الله. (1378) مجموعه صحیفه امام، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
  3. پاک آیین، محسن. (1386) امام خمینی و سیاست خارجی، روزنامه اطلاعات، 13 اردیبهشت.
  4. تاجیک، محمد رضا. (1383) سیاست خارجی عرصه فقدان تصمیم و تدبیر، فرهنگ گفتمان، تهران.
  5. تحلیل ها و گزارش ها: نگاهی به محورهای سیاست خارجی از دیدگاه امام خمینی (ره)، (1378)، فصلنامه سیاست خارجی، شماره 51، پائیز.
  6. جهان‌بین، اسماعیل، (1384) دیدگاه‌های جهانی امام خمینی (ره)، حصون، ش 3، بهار.
  7. دهشیری،محمدرضا. (1379) درآمدی بر نظریه سیاسی امام خمینی (ره)، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  8. دهشیری،محمدرضا. (1382) امت‌سازی در پروژه انقلاب اسلامی، ماهنامه زمانه، ش 17، بهمن.
  9. دهقانی فیروز آبادی، سید جلال. (1384) تحول گفتمانی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: موسسه انتشاراتی ایران،
  10. ستوده، محمد. (1378) امام خمینی و مبانی نظری سیاست خارجی، فصلنامه علوم سیاسی، شماره 5، تابستان.
  11. سجادی، عبدالقیوم. (1383) دیپلماسی و رفتار سیاسی در اسلام، قم: بوستان کتاب، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
  12. سیاست خارجی و روابط بین الملل از دیدگاه امام خمینی (1381) تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
  13. فلاح‌نژاد، علی. (1384) سیاست صدور انقلاب، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، بهمن.
  14. قزوینی، سید علی. (1374)، بحثی درباره سیاست خارجی اسلام: پژوهشی در بعد فقهی سیاست خارجی ایران، فصلنامه سیاست خارجی، سال نهم، شماره 1.
  15. مشیرزاده،حمیرا. (1385) تحلیل سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از منظر سازه‌انگاری، در: نسرین مصفا، نگاهی به سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، تابستان.
  16. موسوی زاده علیرضا وجاودانی مقدم مهدی. (1387)، نقش فرهنگ ملی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، دو فصلنامه دانش سیاسی، پائیز و زمستان.
  17. نخعی،هادی. (1376)، توافق و تزاحم منافع ملی و مصالح اسلامی: بررسی تطبیقی سیاست خارجی دولت های ملی و اسلامی، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی
  18. هوارت، دیوید. (1378) نظریه گفتمان در مارش دیوید و استوکر جری، روش و نظریه در علوم سیاسی، ترجمه امیر محمد حاجی یوسفی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  19. Foucault M. (1988) the Archaeology of Knowledge، London: Tavistock.
  20. Philips L & Jorgensen M. (2002) Discourse Analysis as Theory and Method, London Sage Publication.